Hepimiz Zenginiz
Eşyalarımızla Gerçek Zenginliği Kazanabiliriz
Yazara ulaşmak için
kalem@hepimizzenginiz.com
Ubuntu Condensed
Ubuntu
Georgia
Arial
A-
A+
A

Bismillahirrahmanirrahim

www.hepimizzenginiz.com © 2012 Her hakkı saklıdır.
Site içeriği kısmen de olsa izinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz..
web tasarım ve programlama deSen

Eşya İçin Tayyiplik Nasıl Ölçülür:

(Yâ eyyühen-nâs! İnnallàhe tayyibün, Lâ yakbelü illâ tayyibâ)
Allah-u Teàlâ Hazretleri hiç şüphe yok ki, kendisi bizzat tayyibdir; Ancak tayyib olanı kabul eder.
Cennet bekçileri derler ki “Selam olsun size! Tayyip geldiniz. Haydi ebedi kalmak üzere girin.”
Zümer: /73

Tayyib, çoğumuza sadece bir erkek ismi olarak tanıdık gelir. Oysa tahminimizin ötesinde öneme sahip bir kavramdır. Her namazda okuduğumuz ettehıyyatü duasına “vesselavatu vettayyibat” diye onu söyleriz. Kuran-ı Kerim’de tüketilebilecek rızıklardan bahseden tüm ayetlerde “helal”i takiben gelir: “helal ve tayyip olarak tüketin.” Sonra yukarıda zikredilen ayet ve hadisler var ki bunları okuyup da “Tayyip” kelimesini merak etmemek imkansız! .Şimdi hep birlikte bu merakımızı dindirmeye çalışalım.  

Tayyip, Kuran-ı Kerim’de nesli (Orada Zekeriya Rabbine dua etti: "Rabbim! Bana katından tayyib bir nesil bahşet. Şüphesiz sen duayı hakkıyla işitensin" dedi. ali İmran, 38), insanı ((Bütün bunlar) Allah'ın habisi tayipten ayırması, habisin hepsini birbiri üzerine yığması ve cehenneme koyması içindir. enfal 37, ali İmran 179, nahl 32, Habis kadınlar, habis erkeklere; habis erkekler, habis kadınlara; Tayyib kadınlar, Tayyib erkeklere; Tayyib erkekler de Tayyib kadınlaradır. nur 26), rızkı (enfal 26, araf 160, araf 32, bakara 57, 172, yunus 93, nahl 72, 114, isra 70, taha 81, müminun 51, mümin 64, casiye 16), tüketilecek & kullanılacak şeyleri (Onlara tayyibi helal, (kendilerince helal saydıkları) habis şeyleri de haram kılar.araf 157, maide 4-5), beldeleri (Rabbinizin izniyle Tayyib diyarın, bitkisi de (bol/güzel) çıkar.araf 58, Şükredin! (İşte) Tayyib bir memleket ve çok bağışlayan bir Rab!"sebe 15), toprağı (bu halde su da bulamamışsanız, Tayyib bir toprağa niyetle yönelin. maide 6, nisa 43), yeryüzündeki şeyleri (bakara 168),  insanoğlunun kazandıklarını – edinimlerini (Kazandıklarınızın ve sizin için yerden (bitirip) çıkardığımız ürünlerin tayyiplerinden 'Allah için sarfedin' bakara 267), rüzgarı (Hatta gemide bulunduğunuz zaman(ı hatırlayın), o (gemi), içinde bulunan (yolcu)ları tayyib bir rüzgarla yüzüp götürdüğü ve onlar da bununla neşelendikleri sırada… yunus 22), sözü (İbrahim 24, Onlar (dünyada) sözün tayyibine eriştirilmişler ve çok övülmeye layık olan (Allah')ın yoluna iletilmişlerdir.  hac 24, O'na ancak Tayyib kelimeler yükselir; salih amel de onu yükseltir. fatır 10), ağacı (Görmedin mi Allah nasıl bir benzetme yaptı: Tayyib söz, kökü (yerde) sabit, dalları gökte olan Tayyib bir ağaç gibidir. İbrahim 24), hayatı (Erkek ve kadından kim mü'min olarak salih (sevaplı) amel işlerse, elbette onu (dünyada) Tayyib bir hayatla yaşatırız. nahl 97), esenlik dileği (nur 61), cennetteki meskenleri (saf 12) nitelendirebilen bir sıfat olarak kullanılmıştır.

Tayyibin Kuran-ı Kerim’deki kullanılışı o kadar kuvvetlidir ki onun manasını tam anlamamız ayrı bir önem yüklenir. Tayyib pek çok tercümede kısaca “temiz” veya bazen “temiz ve iyi” bazen de “güzel, hoş” olarak çevrilir. Ama bunlar tayyibin manasını tam karşılıyor mu? Yukarıdaki ayetlerde tek tek bunları yerleştirip denersek, manalar bütünleniyor mu?

Siz ne dersiniz bilmiyorum ancak benim aciz kanaatime göre Enfal Suresi 37. ayette “(Bütün bunlar) Allah'ın habisi tayipten ayırması, habisin hepsini birbiri üzerine yığması ve cehenneme koyması içindir.” diye önemine işaret edilen ve cennetliklerin vasfı olan bu kelimenin derinliği bundan daha fazladır ve tek kelimeyle geçilmemesi gerekir.

Önce kelimenin sözlük anlamına bakalım: Arınmış, iyi olan ve iyilik getiren, hoşa giden, lezzetli, güzel kokulu, besleyici, tedavi edici, iyileştirici… http://www.jannah.org/articles/charity.html, http://www.soundvision.com/info/halalhealthy/organicornot.asp, http://www.parvez-video.com/prohibited_permitted.asp.

Tayyibi daha iyi anlamak için bir de zıddı olarak kullanılan “habis” kelimesinin anlamını öğrenebiliriz: Kötü, zararlı, iğrenç, zehirleyici, sinsi.
http://dictionary.sakhr.com/idrisidic_2MM.asp?Lang=A-E&Sub=%ce%c8%cb

Tayyibin kuru olarak “temiz” veya “hoş” demek olmadığını zaten daha ayetleri okurken söyleyebiliyoruz…
Sözlük anlamından ve ayetlerdeki kullanımından çıkarabileceğimiz şekilde tayyibin neler ifade ettiğini şöylece özetleyebiliriz: İçinde kendisine veya başkasına maddi veya manevi olarak zararlı olacak veya rahatsızlık verecek bir pislik, bir hastalık barındırmayan ve bu özelliğini her şekilde (yaptığı işler, oluşturduğu sonuçlar, görüntüsü, varsa kokusu, tadı, sesi, dokusu ile) yansıtan, böylece hoşa giden, insanda güzel duygular uyandıran. Bir başka deyişle bütün algı organlarına hoş gelen, bütünüyle hoşluk getiren…  

Bu tanım çerçevesinde tayyip olan şeyleri bir kere daha gözden geçirebiliriz:

Allah Tayyibdir: “O Tayyib’tir. Fiilleri tayyibdir. Sıfatları da en tayyib olanlardandır... Ondan sadece tayyib olan şeyler sadır olur... Tayyib olan şeylerin hepsi O’nundur. O’na izafe edilmiştir. Ondan sadır olmuştur. Onda nihayet bulur. » www.rahmet.org/kitaplar/tk4579.doc NAMAZ VE KILMAYANIN HÜKMÜ İbn-i Kayyim el-Cevziye.

Günahlardan sakınan Tayyibdir: Kendini terbiye ile insan tedavi olup manevi hastalıklarından, kötü huylarından kurtulur, içinde kin, nefret, huzursuzluk kalmaz. Bu insanın işleri, sözleri, görüntüsü bu hali yansıtır. Onu Allah sever, gök ehline sevdirir, yer ehline sevdirir. Onu görünce insanda güzel duygular oluşur.

Bitkisi bol çıkan belde Tayyibdir: O toprak içerisinde faydalı unsurlar barındıran, zararlı madde ve canlılardan arınmış bir topraktır. Bu oluşunu bol ürün vererek yansıtır. Çorak toprak mı göze güzel görünür, yoksa ürün vermiş toprak mı?

Tayyibin tanımı, zarar kavramıyla yakından ilişkili görünmektedir. Peki, zarar nedir? Zarar, bir şeyin en iyi halinden sapmasına sebep olan bir etki olarak tanımlanabilir. O halde, bir şeyin en iyi hali nedir? Tabii ki Rabbimizin onun için uygun gördüğü şeydir, yani fıtratı, yaradılışı, hilkatidir. Zarar demek ki bundan saptırır, bunun aksi yönde etki yapar. Bir şeyi fıtratından uzaklaştırır, Allah’ın ona yaradılışı içinde verdiği iyi hali bozar.
(Şeytan:) Onlara emredeceğim de yaradılışı değiştirecekler.
Nisa 119
Allah'ın insanları üzerinde yarattığı fıtrata sımsıkı tutun. Allah'ın yaratmasında hiçbir değiştirme yoktur. İşte bu dosdoğru dindir. Fakat insanların çoğu bilmezler.
Rum 30

Mûsâ, "Rabbimiz her şeye hilkatini (yaratılış özelliklerini) veren, sonra onlara yol gösterendir" dedi.
Taha 50
”Allahu Teala cildini mavi renklerle süsleyenlere ve süsletenlere,yüzünün tüylerini yolanlara,kaşlarını inceltenlere,(sıhhi zaruret olmaksızın sırf güzel olsun diye)dişlerini seyrekleştirenlere,Allah’ın yarattığını bozan kadınlara Allah la’net etsin.
1677    İbni Mesud (ra)    Buhari, Müslim    

Örneğin, uyuşturucu kullanırsak, fıtratımızdan uzaklaşır, kendimiz olduğumuzda yapmayacağımız şeyler yaparız; dolayısıyla uyuşturucu kullanmanın kendisi bir zarardır. Aynı şekilde hırsızlık yaparsak, kendimize zulmetmiş, kendi temiz ve pak yaradılışımızı şeytanın fısıltılarına kanarak kirletmiş, kendimize zarar vermiş oluruz. Sağlığımızı bozacak işler yaparsak, iç organlarımız fıtratlarının dışına çıkar, değişir, zarar görür. Bir binayı yıkarsak onun hesaplanmış düzenini bozup amaçlanandan farklı bir şekle sokmuş oluruz ki bu da bir zarardır. Masanın üzerine çakımızla ismimizi kazırsak, onu olması gereken şekilden uzaklaştırmış, ona zarar vermiş oluruz.
Düzene sokulduktan sonra yeryüzünde bozgunculuk etmeyin.
Araf 85
O, yaratıp şekillendiren, âhenk veren ve düzene koyandır.
Ala 2
Yani bir şeyin en iyi halinde, bir ahenk, denge ve düzen vardır. Bunu aksi yönde etkilemek onu ifsat etmek, bozmak olur. İşte zarar budur.

Özetlersek; tayyib olan şey şu özelliklerin hepsini birden taşır:
•    Kendisi zararlardan uzaktır; fıtratını olması gerektiği gibi gerçekleştirir.
•    Başka şeylere zarar verecek bir özelliği yoktur. Yani başka şeylere de hilkatlerine aykırı etkiler yapmaz, onların dengeli düzenlerini bozmaz.
•    Bu halini algılanabilir tüm özellikleriyle yansıtır.
•    İnsan bu hallerden dolayı o şeyden mutmain ve hoşnut olur. Kokusu hoşuna gider, görüntüsü hoşuna gider, tadı hoşuna gider, dokusu hoşuna gider, sesi hoşuna gider…

Bu net tanım, eşyanın tayyipliği ile ilgili ölçülebilir standartlar geliştirmeyi mümkün kılıyor.